ذمّه با در نظر گرفتن توانا و ناتوان بودن آنها ، گرفته مىشود و در مقابل از حمايت قانون برخوردار ميشوند و مانند يكفرد مسلم در پناه اسلام ، آزاد زندگى ميكنند و آن مثل زكات و خراج و ماليات و غيره است كه از مسلمانان گرفته مىشود . در اين حكم اجحاف و ظلمى نيست هر دولت براى ادارهء مملكت از وصول ماليات ناگزير است در اسلام آنچه از اهل كتاب دريافت مىشود بنام جزيه و آنچه از مسلمين اخذ ميگردد بنام زكات و غيره خوانده شده ، راجع بتفصيل بحث بكتاب سيرى در اسلام تأليف نگارنده فصل اهل كتاب رجوع شود . و جزا چنان كه گفته شد در بارهء پاداش و كيفر هر دو به كار رفته است ولى « اجر » تنها در پاداش استعمال گرديده * ( فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * در اين باره به « اجر » رجوع شود . جسد : پيكر . صحاح آن را بدن و قاموس جسم انسان و جسم جنّ و ملائكه و مجمع البيان جسم حيوان مثل بدن گفته است آنگاه بحث است كه آيا جسد جسم بلا روح است و يا جسم با روح و آيا جسد در غير انسان نيز گفته مىشود يا نه ؟ كوتاه سخن آنست كه قرآن كريم آن را هم در بيروح و هم در ذى روح ، هم در انسان و هم در غير آن به كار برده است . * ( فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَه خُوارٌ . . . ) * طه : : 88 براى آنها گوساله‌اى بيرون آورد كه فقط پيكر بود ( و روح نداشت ) صداى گوساله داشت « جسدا » حاكى از آنست كه گوساله مجسّمه بود و روح نداشت . * ( وَما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لا يَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَما كانُوا خالِدِينَ ) * انبياء : 8 آيه در بارهء پيامبران است يعنى ما آنها را پيكرى قرار نداديم كه طعام نخورند و در دنيا هميشگى نبودند . در مجمع ج 7 ص 40 از كلبى نقل شده جسد مجسّدى است